Samorząd Pielęgniarek i Położnych powołany został na mocy Ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r. o samorządzie pielęgniarek i położnych (DZ. U. Nr 41 poz. 178 z późn. zmianami – dalej Ustawa).

Ustawa gwarantuje Samorządowi Pielęgniarek i Położnych  niezależność i niezawisłość w wykonywaniu swoich zadań oraz reguluje zasady funkcjonowania Samorządu, w tym m.in.  obowiązek opłacania składki członkowskiej przez członków samorządu,  organ uprawniony do  określenia wysokości składki  oraz tryb ściągania składki  w przypadku  nieterminowego jej opłacania.

Zgodnie z art. 9 Ustawy  członkowie samorządu obowiązani są:

  1) postępować zgodnie z zasadami etyki zawodowej,

  2) sumiennie wykonywać obowiązki zawodowe,

  3) przestrzegać uchwał organów izb,

  4) regularnie opłacać składkę członkowską.

Natomiast  art.  31 pkt 11 Ustawy stanowi, że  wysokość składki członkowskiej oraz zasady  jej podziału określa Krajowy Zjazd. 

 Jednocześnie zgodnie z treścią art. 59  Ustawy, nie opłacone składki członkowskie i koszty postępowania w sprawach odpowiedzialności zawodowej podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Aktualną wysokość składki określił  IV Krajowy Zjazd Pielęgniarek i Położnych Uchwałą Nr 13 z dnia 10 grudnia 2003 r.

Zgodnie z § 2 ust 1 Uchwały wysokość miesięcznej składki wynosi:

1)      1%   wynagrodzenia zasadniczego pielęgniarek, położnych wykonujących zawód;

2)      1% wynagrodzenia zasadniczego pielęgniarek, położnych pełniących funkcję z wyboru,

3)      0,5 %  emerytury, renty lub świadczenia przedemerytalnego

4)      0,5 %  średniego wynagrodzenia dla przedsiębiorstw, ogłoszonego przez prezesa GUS za ostatni kwartał  poprzedniego roku kalendarzowego w odniesieniu do osób prowadzących praktykę indywidualną na własny rachunek , oraz innych osób nie wymienionych w  pkt 1-3 a spełniających warunki określone w § 1.

Zwolnienia z obowiązku  płacenia składek  zostały wymienione w § 4  Uchwały -  są to pielęgniarki i położne:

1)      bezrobotne, które  są zarejestrowane  w urzędach pracy

2)      przebywające na urlopach wychowawczych  lub pobierające zasiłek rehabilitacyjny,

3)      które przestały wykonywania  zawodu  na swój wniosek.

Jednocześnie z treści § 6 ust 1 Uchwały wynika, że za spóźnione płatności będą naliczane odsetki ustawowe, natomiast w przypadku braku wpłaty należnych składek za dwa pełne okresy podlegają one  egzekucji  zgodnie z art. 59 ustawy o samorządzie pielęgniarek i położnych (§ 6 ust 2 Uchwały).

Z przytoczonych wyżej przepisów wynika jednoznacznie, iż regularne opłacanie składki jest ustawowym obowiązkiem wszystkich  członków samorządu. Jest to uzasadnione tym bardziej, że w interesie tychże członków leży, by organ reprezentujący ich prawa posiadał stosowne środki  finansowe na  realizację  wyznaczonych ustawowo zadań.  Jednocześnie obowiązek  regularnego uiszczania składek został wzmocniony możliwością  ściągnięcia  nieopłaconych składek  przez  Okręgowe  Izby w drodze przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji  Dz.U.  z 1954 r.Nr 5, poz. 229. z późn. zmianami).

Egzekucja prowadzona w trybie administracyjnym  daje możliwość szybkiego ściągnięcia

zaległości  poprzez  stosowanie środków egzekucyjnych wymienionych w ustawie,  w tym np. zajęcie wynagrodzenia za pracę lub rachunku bankowego członka samorządu, który zalega z zapłatą składki.   

Jednocześnie  art. 16  Ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi, że

 zastosowanie środka egzekucyjnego w postępowaniu egzekucyjnym nie stoi na przeszkodzie wymierzeniu kary w postępowaniu karnym, w sprawach o wykroczenia lub dyscyplinarnym za niewykonanie obowiązku.

Natomiast  zgodnie z  rozdziałem III  pkt 2  części szczegółowej  Kodeksu Etyki  Zawodowej Pielęgniarki i Położnej  Rzeczypospolitej Polskiej  pielęgniarka/położna jest obowiązana  do przestrzegania uchwał  podjętych przez uprawnione organy samorządu zawodowego.

 Z przytoczonych wyżej przepisów wynika zatem, że Okręgowa Izba Pielęgniarek i Położnych, niezależnie od prowadzonego postępowania egzekucyjnego może wszcząć również  postępowanie dyscyplinarne wobec członka samorządu, który nie  przestrzega uchwał podjętych  przez uprawnione organy samorządu  zawodowego.

Adwokat

          Ilona Grabas